 |
|
Τί είναι η υπέρταση Αρτηριακή πίεση είναι η πίεση που ασκεί το αίμα στο εσωτερικό τοίχωμα των μεγάλων αρτηριών του σώματος που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά σε όλα τα όργανα του σώματος. Υπέρταση σημαίνει ότι η αρτηριακή πίεση είναι σταθερά αυξημένη πάνω απο τα επιτρεπτά όρια.  Πόσο συχνή είναι η υπέρταση Η υπέρταση είναι εξ ίσου συχνή στη χώρα μας όσο και σε άλλες αναπτυγμένες χώρες. Έρευνες σε διάφορες αναπτυγμένες χώρες έχουν δείξει ότι περίπου ένας στους τέσσερις ενηλίκους (25%) εμφανίζει υπέρταση. Υπολογίζεται ότι στη χώρα μας τα υπερτασικά άτομα ίσως πλησιάζουν τα 2.000.000. Πολλοί αγνοούν ότι έχουν αυξημένη πίεση, αλλά και από αυτούς που το γνωρίζουν λίγοι επιτυγχάνουν ικανοποιητική ρύθμιση. Το ποσοστό καλής ρύθμισης, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό δεν ξεπερνά το 20-25%. Τί είναι η συστολική και τί η διαστολική πίεση; Η αρτηριακή πίεση μετριέται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mmHg) και καταγράφεται με δύο αριθμούς, πχ 159/95. Ο μεγαλύτερος αριθμός είναι η συστολική πίεση που είναι γνωστή ως μεγάλη και ο μικρότερος η διαστολική που είναι γνωστή ως μικρή πίεση. Συστολική είναι η πίεση που ασκείται στις αρτηρίες όταν η καρδιά συσπάται για να προωθήσει το αίμα μέσω των αρτηριών της προς τα όργανα του σώματος και διαστολική όταν η καρδιά χαλαρώνει για να δεχθεί νέο αίμα. Πού οφείλεται η υπέρταση Στη μεγάλη πλειοψηφία τους (95%) οι υπερτασικοί εμφανίζουν τη λεγόμενη ιδιοπαθή υπέρταση. Πρόκειται για υπέρταση ουσιαστικά άγνωστης αιτίας που έχει σχέση με την κληρονομικότητα (γονίδια) αλλά και με επίκτητους παράγοντες όπως είναι η παχυσαρκία, η μακροχρόνια πρόσληψη αυξημένης ποσότητας αλατιού, η καθιστική ζωή κλπ. Συνήθως εμφανίζεται μετά την ηλικία των 30 ετών αλλά μπορεί να εμφανισθεί και σε παιδιά. Σε λίγες περιπτώσεις (5%) η υπέρταση μπορεί να οφείλεται σε κάποιο συγκεκριμένο νόσημα (δευτεροπαθής υπέρταση) το οποίο μπορεί να διαγνωσθεί και να αντιμετωπισθεί με αποτέλεσμα να εξαφανισθεί η υπέρταση. Συχνότερα αίτια της δευτεροπαθούς υπέρτασης είναι η χρόνια νεφροπάθεια, η άπνοια κατα τον ύπνο και η στένωση των νεφρικών αρτηριών. Άλλα σπάνια αίτια είναι ο πρωτοπαθής αλδοστερινισμός, το φαιοχρωμοκύττωμα, το σύνδρομο Cushing, η στένωση του ισθμού της αορτής κ.α. Ποιοί είναι οι κίνδυνοι από την υπέρταση; Η υπέρταση είναι ένας από τους συχνότερους και σημαντικότερους παράγοντες που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο τόσο για εγκεφαλικό επεισόδειο όσο και για έμφραγμα. Η υπέρταση αυξάνει επίσης τον κίνδυνο για καρδιακή ανεπάρκεια, ξαφνικό θάνατο, νεφρική βλάβη, απόφραξη των αρτηριών των ποδιών κ.α. Για κάθε 20mmHg αύξησης της συστολικής πίεσης ή 10mmHg αύξησης της διαστολικής διπλασιάζεται ο κίνδυνος θανάτου απο εγκεφαλικό ή έμφραγμα. Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακό νόσημα δεν εξαρτάται μόνο από το επίπεδο της αρτηριακής πίεσης, αλλά και από την παρουσία άλλων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου όπως δυσλιπιδαιμία, κάπνισμα, διαβήτης, παχυσαρκία. Πώς εκδηλώνεται η υπέρταση; Η αυξημένη αρτηριακή πίεση κατα κανόνα δεν γίνεται αισθητή και δεν προκαλεί κανένα ενόχλημα. Τα ενοχλήματα όταν υπάρχουν οφείλονται στις επιπλοκές της που συνήθως εμφανίζονται μετά από χρόνια. Γι αυτό η υπέρταση αποκαλείται και βουβός δολοφόνος. Πώς γίνεται η διάγνωση της υπέρτασης; Η διάγνωση της υπέρτασης βασίζεται αποκλειστικά στη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης. Για τη διάγνωση της υπέρτασης απαιτούνται συνήθως επανειλημμένες μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης σε διαδοχικές επισκέψεις. Σε περιπτώσεις αυξημένης πίεσης στην πρώτη επίσκεψη, η επιβεβαίωση απαιτεί μετρήσεις της πίεσης σε τουλάχιστον δύο ακόμα επισκέψεις με μεσοδιαστήματα τουλάχιστον μίας εβδομάδας. Κατά κανόνα, η διάγνωση της υπέρτασης και η απόφαση για έναρξη αντιυπερτασικής θεραπείας δεν πρέπει να βασίζονται σε μετρήσεις που γίνονται σε μία μοναδική επίσκεψη. Με εξαίρεση τις περιπτώσεις επείγουσας υπέρτασης, ακόμα και σε άτομα με μεγάλη αύξηση της αρτηριακής πίεσης (συστολική/διαστολική >180/110 mmHg), υπάρχει συνήθως περιθώριο μερικών ημερών για επανεκτίμηση της πίεσης και αξιολόγηση του αρρώστου πριν εφαρμοστεί θεραπεία. Όσο πιο κοντά στο όριο των 140/90 mmHg βρίσκεται η αρτηριακή πίεση, τόσο πιο πολλές επισκέψεις χρειάζονται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Η ταξινόμηση της αρτηριακής πίεσης για τους ενήλικες φαίνεται στον πίνακα 1. Η ταξινόμηση αυτή βασίζεται σε μετρήσεις της πίεσης σε τουλάχιστον 2 επισκέψεις με τουλάχιστον 2 μετρήσεις σε κάθε επίσκεψη μετά από λίγα λεπτά ανάπαυση σε καθιστή θέση. Στις πρόσφατες Εθνικές Αμερικανικές Οδηγίες για την Υπέρταση (JNC-7, 2003) τιμές αρτηριακής πίεσης 120-139/80-89 mmHg χαρακτηρίζονται ως "προϋπέρταση", επειδή συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης συγκριτικά με χαμηλότερες τιμές πίεσης. Η υιοθέτηση του όρου αυτού που αφορά μεγάλο μέρος του γενικού πληθυσμού, στοχεύει στην ευρύτερη εφαρμογή μη φαρμακευτικών μέσων για την καθυστέρηση της εμφάνισης της υπέρτασης και στη στενότερη παρακολούθηση για την έγκαιρη έναρξη θεραπείας. ΘΕΡΑΠΕΙΑ – ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ Στόχοι της θεραπείας Στόχος της αντιµετώπισης της υπέρτασης είναι να µειωθεί η νοσηρότητα και η θνησιµότητα. Σε όλα τα υπερτασικά άτομα η πίεση που επιδιώκεται με τη θεραπεία (πίεση-στόχος) είναι <140/90 mmHg ή και χαμηλότερη αν είναι ανεκτό. Στους διαβητικούς και τους νεφροπαθείς ο στόχος είναι χαμηλότερος (<130/80 mmHg). Παράλληλα, πρέπει να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά και οι άλλοι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (κάπνισμα, υπερχοληστεριναιμία, διαβήτης, κλπ). Μη φαρμακευτικά μέσα Σε ορισμένους ασθενείς η αποτελεσματική και μόνιμη τροποποίηση του τρόπου ζωής με μη φαρμακευτικά μέσα είναι χρήσιμη για την μείωση της αρτηριακής πίεσης. Το αποτελεσματικότερο μη φαρμακευτικό μέσο για τη μείωση της πίεσης είναι η ελάττωση του σωματικού βάρους στους υπέρβαρους υπερτασικούς. Ακόμα και μικρή μείωση του βάρους (5 kg) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της πίεσης και στη βελτίωση άλλων παραγόντων κινδύνου (δυσλιπιδαιμία, διαβήτης). Άλλα αποτελεσματικά μέσα είναι η δίαιτα DASH (με φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά χωρίς λίπη ώστε να είναι πλούσια σε κάλιο και ασβέστιο), η μείωση της πρόσληψης αλατιού με την τροφή, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ (το πολύ 2-3 ποτά την ημέρα για τους άνδρες και 1-2 για τις γυναίκες) και η σωματική άσκηση. Παρ' ότι το κάπνισμα επηρεάζει ελάχιστα την αρτηριακή πίεση, η διακοπή του αποτελεί τον πρώτο στόχο για τους υπερτασικούς καπνιστές, αφού αποτελεί εξίσου σημαντικό - και σε μερικές περιπτώσεις σημαντικότερο - παράγοντα κινδύνου με την υπέρταση. Με την αποτελεσματική εφαρμογή των μη φαρμακευτικών μέσων μπορεί να μειωθούν οι δόσεις των φαρμάκων. Ωστόσο, υπάρχει δυσκολία στη μακροχρόνια εφαρμογή τους. Φαρμακευτική θεραπεία για τη υπέρταση Με βάση τα θετικά αποτελέσματα μεγάλων μελετών επιβίωσης, έναρξη θεραπείας σε άτομα με υπέρταση χωρίς μείζονες επιπλοκές μπορεί να γίνει με οποιαδήποτε από τις 5 κύριες κατηγορίες φαρμάκων: διουρητικά β-αποκλειστές αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ΜΕΑ) ανταγωνιστές ασβεστίου ανταγωνιστές υποδοχέων αγγειοτασίνης Πηγές: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ - 2005 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΗ ΓΙΑΤΡΟΥΣ Πού μπορείτε να πάρετε περισότερες πληροφορίες: Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Υπέρτασης |
