Εκτύπωση

Συμμόρφωση στην αντιρετροϊκή αγωγή

Η συμμόρφωση στην αντιρετροϊκή αγωγή ή αλλιώς, η πιστή και σωστή τήρηση του θεραπευτικού σχήματος, είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που πρέπει να διαχειριστεί ένας οροθετικός ασθενής.

Η τήρηση της αντιρετροϊκής αγωγής είναι στενά συνδεδεμένη με την αποτελεσματική καταστολή του HIV, τα μειωμένα ποσοστά ανάπτυξης αντοχής, την αύξηση της επιβίωσης, και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής [1, 2]

Επειδή η θεραπεία του AIDS είναι μια δια βίου προσπάθεια, και καθώς πολλοί ασθενείς ξεκινούν την αγωγή όταν αισθάνονται καλά χωρίς να δείχνουν εμφανή σημάδια ή συμπτώματα της νόσου, η τήρηση του θεραπευτικού σχήματος αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση και απαιτεί τη δέσμευση από τον ασθενή, καθώς και την ομάδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης του ασθενούς.

Η σωστή τήρηση του θεραπευτικού σχήματος περιλαμβάνει την καθημερινή λήψη όλων των φαρμάκων, στη σωστή ώρα, με τις σωστές συνθήκες (για παράδειγμα: μαζί με το φαγητό ή νηστικός ή τηρώντας συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα ανάμεσα στα διαφορετικά φάρμακα, κ.λ.π.)

Γιατί είναι σημαντική η σωστή τήρηση – συμμόρφωση ?
Η συμμόρφωση έχει αντίκτυπο στην επιτυχία της αντιρετροϊκής αγωγής. Όταν παραληφθεί μια δόση φαρμάκου, έστω και μόνο μία φορά, ο ιός έχει την ευκαιρία να πολλαπλασιαστεί σε ένα ευνοϊκό γι’ αυτόν περιβάλλον, όπου τα επίπεδα του φαρμάκου είναι μειωμένα (υποθεραπευτικά επίπεδα). Τα επίπεδα αυτά δεν είναι ικανά να σταματήσουν τον πολλαπλασιασμό του ιού με αποτέλεσμα να παράγονται νέα αντίγραφα του ιού και να αυξάνεται το ιικό φορτίο.

Επίσης, τα υποθεραπευτικά επίπεδα του φαρμάκου ευνοούν την ανάπτυξη αντοχής του ιού [3] Σε τέτοιες συνθήκες, δημιουργούνται στελέχη του ιού που είναι ανθεκτικά στο αντιρετροϊκό φάρμακο. Σε υποθεραπευτικά επίπεδα το φάρμακο δεν είναι πλέον δραστικό και ο ιός συνεχίζει τον πολλαπλασιασμό του, ακόμη και αν έχουν ληφθεί κανονικά οι επόμενες δόσεις του φαρμάκου. Το αποτέλεσμα της ανάπτυξης αντοχής είναι η αύξηση του ιικού φορτίου και η μείωση των CD4 κυττάρων, οπότε και απαιτείται αλλαγή του αντιρετροϊκού σχήματος.

Παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμόρφωση στην αντιρετροϊκή αγωγή

Υπάρχουν τρόποι που βοηθούν στην καλύτερη συμμόρφωση?

- Εναρξη της αγωγής
Πριν από την έναρξη του πρώτου σχήματος αντιρετροϊκής αγωγής, ο θεράπων ιατρός θα πρέπει να αξιολογεί την την ετοιμότητα του ασθενούς για την έναρξη της λήψης φαρμακευτικής αγωγής [6]. Θα πρέπει επίσης να γνωρίζει τον τρόπο ζωής του οροθετικού ατόμου(π.χ. φύση εργασίας, συχνότητα ταξιδιών, κοινωνική υποστήριξη, στέγαση, ύπαρξη ψυχιατρικής νόσου, κλπ). ‘Ετσι θα είναι σε θέση να καθορίσει ένα σχήμα που λειτουργεί καλύτερα. Η εξατομίκευση της θεραπείας με τη συμμετοχή του ασθενούς στη λήψη αποφάσεων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της επιτυχημένης αγωγής [7].

Από την άλλη πλευρά, ο ασθενής πρέπει να κατανοήσει πλήρως την ανάγκη της συμμόρφωσης του στην αγωγή και όλες τις λεπτομέρειες για τη σωστή λήψη των φαρμάκων.

- Διάρκεια στην τήρηση της αγωγής
Υπάρχουν πολλά άτομα που τηρούν τη θεραπευτική αγωγή  κατά το πρώτο χρονικό διάστημα, αλλά η συμμόρφωσή τους γίνεται πιο δύσκολη με την πάροδο του χρόνου.

Υπάρχουν μερικοί τρόποι, που μπορούν να βοηθήσουν στην υπενθύμιση των δόσεων, όπως: η χρήση της λειτουργίας υπενθύμισης του κινητού τηλεφώνου, ή ο καθορισμός της ώρας λήψης των φαρμάκων σε συνδυασμό με μια σταθερή συνήθεια (π.χ. η ώρα μια συγκεκριμένης εκπομπής ή δελτίου ειδήσεων στην τηλεόραση).

Η συμμόρφωση στη θεραπεία τα Σαββατοκύριακα, ή κατά τη διάρκεια των διακοπών είναι συνήθως πιο δύσκολη, γιατί δεν υπάρχει η σταθερή καθημερινή ρουτίνα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, βοηθά η τήρηση ημερολογίου, η χρήση κουτιών φύλαξης των φαρμάκων με την ημερήσια δόση και η καταμέτρηση των χαπιών στις συσκευασίες τους σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Βιβλιογραφία
1.Chesney MA. The elusive gold standard. Future perspectives for HIV adherence assessment and intervention. J Acquir Immune Defic Syndr, 2006. 43(Suppl 1):S149-55.
2.World Health Organization (2003). Adherence to Long Term Therapies – evidence for action.
3.Adherence to potent antiretroviral therapy.2004; Available at: http://aidsinfo.nih.gov/ContentFiles/AdultandAdolescentGL_AdherenceSup.pdf
4.Halkitis PN, Shrem MT, Zade DD, et al. The physical, emotional and interpersonal impact of HAART: exploring the realities of HIV seropositive individuals on combination therapy. J Health Psychol, 2005. 10(3):345-58.
5.Carr RL, Gramling LF. Stigma: a health barrier for women with HIV/AIDS. J Assoc Nurses AIDS Care, 2004. 15(5):30-9.
6.United States Department of Health and Human Services. Guidelines for the use of antiretroviral agents in HIV-1-infected adults and adolescents.Dec 1, 2009. Available at: http://AIDSinfo.nih.gov.
7.Bieszk N, Patel R, Heaberlin A, et al. Detection of medication nonadherence through review of pharmacy claims data. Am J Health Syst Pharm, 2003. 60(4):360-6.