ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Είναι γεγονός ότι, από την εμφάνιση των πρώτων περιστατικών ασθενών με AIDS και την απομόνωση του ιού HIV μέχρι τις μέρες μας, έχουν γίνει πολλές αλλαγές που αφορούν την αντιμετώπιση της HIV λοίμωξης και τη στρατηγική ως προς τη θεραπεία των ασθενών.

Με την πάροδο του χρόνου αυξήθηκαν τα διαθέσιμα φαρμακευτικά σχήματα καθώς και η αποτελεσματικότητα και ανοχή τους.
Η αντιρετροϊκή αγωγή είναι η καλύτερη επιλογή για την μακροχρόνια ιική καταστολή. (1)
Παρόλο που ο ιός HIV δεν είναι δυνατό να εκριζωθεί με τα τρέχοντα αντιρετροϊκά σχήματα, με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή μπορούν να επιτευχθούν αρκετοί από τους στόχους της θεραπευτικής αγωγής. 

Οι στόχοι αυτοί σύμφωνα με τις Αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες (DHHS)2 είναι οι εξής:

   1. Μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας λόγω της HIV λοίμωξης
   2. Βελτίωση της ποιότητας ζωής
   3. Αποκατάσταση και διατήρηση της ανοσιακής λειτουργίας
   4.Μέγιστη και μακροχρόνια ιική καταστολή

Το ενθαρρυντικό είναι ότι υπάρχουν πολλές κατηγορίες αντιρετροϊκών φαρμάκων με διαφορετικό  μηχανισμό δράσης που μπορεί πλέον να λάβει ο ασθενής. Οι διάφορες κατηγορίες των αντιρετροϊκών φαρμάκων έχουν διαφορετικό στόχο στον κύκλο του πολλαπλασιασμού του ιού, όπως φαίνεται στο ακόλουθο σχήμα 3, 4, 5, 6, 7, 8 

Κατηγορίες αντιρετροϊκών φαρμάκων

- Νουκλεοσ(τ)ιδικά (NRTI’s) και μη (NNRTI’s) ανάλογα της ανάστροφης μεταγραφάσης
Μηχανισμός δράσης: Το ένζυμο της ανάστροφης μεταγραφάσης διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη ζωή του κύκλου του ιού. Η ανάστροφη μεταγραφάση μετατρέπει το μονό σκέλος  RNA του ιού σε διπλό σκέλος DNA και ενσωματώνεται στο γονιδίωμα του ξενιστή. (3) Τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής, αναστέλλουν τη δράση του ενζύμου

- Αναστολείς πρωτεάσης (Protease Inhibitors)
 Μηχανισμός δράσης: Οι αναστολείς πρωτεάσης στοχεύουν τον κύκλο της ζωής του HIV σε ένα μεταγενέστερο στάδιο από ό,τι οι αναστολείς της ανάστροφης μεταγραφάσης. Στοχεύουν την πρωτεάση, που είναι ένα ένζυμο απαραίτητο για την ωρίμανση των νεοσύστατων ανώριμων σωματιδίων του ιού σε λοιμώδη σωματίδια. Συνδέονται με το ενεργό κέντρο της πρωτεάσης του ιού καθιστώντας το ένζυμο ανίκανο να διασπάσει τις πρόδρομες ιικές πρωτεϊνες. Κατά συνέπεια τα πρόσφατα συναρμολογημένα ιικά σωματίδια παραμένουν ανώριμα και μη μολυσματικά. (4)

- Αναστολείς σύντηξης (Fusion Inhibitors)
Μηχανισμός δράσης: Σε αντίθεση με τους αναστολείς της ανάστροφης μεταγραφάσης ή πρωτεάσης, οι αναστολείς σύντηξης έχουν στόχο τον ιό πριν αυτός μπει μέσα στο κύτταρο. (5)

- Αναστολείς ενσωμάτωσης (ιντεγκράσης) (Integrase Inhibitors)
Μηχανισμός δράσης: Η ιντεγκράση μεσολαβεί στην ενσωμάτωση του DNA του ιού στο γονιδίωμα του κυττάρου στόχου. Η αναστολή αυτού του ενζύμου μπορεί να εμποδίζει την ικανότητα του ιού να χρησιμοποιεί το γονιδίωμα του κυττάρου του ξενιστή για την αναπαραγωγή.(6,7)

- Aναστολείς εισόδου
Μηχανισμός δράσης: Η είσοδος του ιού μέσα στα κύτταρα στόχους σχετίζεται με τη σύνδεση του ιού με τους υποδοχείς στην  επιφάνεια των CD4 κυττάρων, των μακροφάγων και άλλων κυττάρων στόχων. Εκτός από τους CD4 υποδοχείς υπάρχουν και δύο άλλοι υποδοχείς (coreceptor) που ονομάζονται CCR5 και CXCR4 που συμμετέχουν επίσης στη διαδικασία εισόδου του ιού. Μπλοκάροντας αυτούς τους υποδοχείς εμποδίζεται ο ιός να εισέλθει στο κύτταρο στόχο. (6)

Βιβλιογραφία

1. Simon V, Ho DD, Abdool KQ. HIV/AIDS epidemiology, pathogenesis,prevention, and treatment. Lancet. 2006;368(9534):489-504.
2. United States Department of Health and Human Services. Guidelines forthe use of antiretroviral agents in HIV-1-infected adults and adolescents. Available at: http://AIDSinfo.nih.gov.
3. Gotte M. Inhibition of HIV-1 reverse transcription: basic principles of drugaction and resistance. Expert Rev Anti Infect Ther. 2004;2(5):707-716.
4. Agrawal L, Lu X, Jin Q, et al. Anti-HIV therapy: Current and future directions. Curr Pharm Des. 2006;12(16):2031-2055.
5. Greenberg ML, Cammack N. Resistance to enfuvirtide, the first HIV fusion inhibitor. J Antimicrob Chemother. 2004;54(2):333-340.
6. Piacenti FJ. An update and review of antiretroviral therapy. Pharmacotherapy. 2006;26(8):1111-1133.
7. Hanna GJ, Hirsch MS. New drugs in development. In: AIDS Therapy. Philadelphia: Churchill Livingstone; 2003:263-272.
8. Γ. Σαρόγλου, Α. Λιονή, Π. Ποταμούση, Ο. Γεωργίου. AIDS/HIV Κλινική Προσέγγιση & Θεραπεία, Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη, 1999