Τι είναι ο HIV

Τα αρχικά HIV δηλώνουν τον ιό της ανθρώπειας ανοσοανεπάρκειας. Ο ιός προσβάλλει και καταστρέφει μερικά  κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του ανθρώπου, που ονομάζονται κύτταρα CD4. Τα κύτταρα αυτά παίζουν καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος καθώς συντονίζουν την απάντηση του σώματος στη λοίμωξη.

Ως αποτέλεσμα της λοίμωξης από τον HIV, πολλά τέτοια κύτταρα καταστρέφονται και μερικά άλλα δεν λειτουργούν ικανοποιητικά. Έτσι το ανοσοποιητικό σύστημα δεν είναι ικανό να λειτουργήσει κατάλληλα.

Αν ο ιός δεν καταπολεμηθεί, η προοδευτική αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος αφήνει το σώμα απροστάτευτο, με αποτέλεσμα μολύνσεις που οδηγούν σε σοβαρές λοιμώξεις και εμφάνιση νεοπλασιών (είδη καρκίνου), τις οποίες φυσιολογικά θα μπορούσε να καταπολεμήσει. Αυτές ονομάζονται «ευκαιριακές λοιμώξεις» διότι βρίσκουν την ευκαιρία να επικρατήσουν όταν συμβεί η αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Στις περιπτώσεις αυτές τίθεται η διάγνωση του AIDS, που τα αρχικά του σημαίνουν Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας του Ανθρώπου. Το ΑΙDS δεν είναι μια συγκεκριμένη πάθηση αλλά ένα σύνδρομο, που συνοδεύεται από λοιμώξεις και/ή εμφάνιση νεοπλασιών, οι οποίες είναι το αποτέλεσμα της καταστροφής του ανοσοποιητικού συστήματος.

Αν ο ιός δεν καταπολεμηθεί, η τελική κατάληξη του ατόμου θα είναι ο θάνατος, εξ αιτίας των πολλαπλών λοιμώξεων. Ευτυχώς σήμερα,  έχουν βρεθεί αποτελεσματικά φάρμακα που μπορούν και καταστέλλουν τον πολλαπλασιασμό του ιού και έτσι περιορίζουν στο ελάχιστο την καταστροφή του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα φάρμακα αυτά ονομάζονται «αντιρετροϊκά», και η χρήση τους έχει μετατρέψει τη λοίμωξη που αρχικά ήταν μοιραία για τη ζωή σε ένα χρόνιο νόσημα ².

Μετάδοση του ΗIV
Ο ιός βρίσκεται στο αίμα, το μητρικό γάλα, το σπέρμα και τα κολπικά υγρά και μπορεί να μεταδοθεί από το ένα άτομο στο άλλο αν αυτά τα υγρά εισέλθουν μέσα στο σώμα.

Οι κύριοι τρόποι μετάδοσης του HIV είναι :

- Μέσω σεξουαλικής επαφής χωρίς χρήση προφυλακτικού.

- Μέσω επαφής αίμα-με-αίμα. Αυτό κυρίως μπορεί να συμβεί μέσω χρήσης κοινής σύριγγας. Στο παρελθόν, πριν τη συστηματική έναρξη του ελέγχου των δειγμάτων αίματος, μερικοί άνθρωποι είχαν μολυνθεί από αίμα και προϊόντα αίματος κατά τη διάρκεια μιας ιατρικής θεραπείας. Πολύ σπάνια, επαγγελματίες υγείας έχουν μολυνθεί μετά από ατύχημα κατά το οποίο τρυπήθηκαν από βελόνα μολυσμένη με αίμα προσβεβλημένο από τον ιό.

- Από τη μητέρα στο μωρό της. Αυτό ονομάζεται κάθετη μετάδοση και μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού ή του θηλασμού.

Κλινική εκδήλωση
Ο κύκλος της μόλυνσης από τον ιό μέχρι την εκδήλωση του AIDS χωρίζεται χρονικά σε 4 στάδια : πρωτολοίμωξη, ασυμπτωματική περίοδο, πρώτη εκδήλωση συμπτωμάτων, AIDS.

1.Πρωτολοίμωξη
Η πρωτολοίμωξη εκδηλώνεται 2 έως 4 εβδομάδες μετά την μόλυνση ³
Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν για μερικές ημέρες και μετά υποχωρούν. Μπορεί να είναι ήπια ή μέτριας έντασης και περιλαμβάνουν ένα ή και περισσότερα από τα ακόλουθα: πυρετό, λεμφαδενοπάθεια, εξάνθημα, κυνάγχη, κεφαλαλγία. ¹

2.Ασυμπτωματική περίοδος
Ακολουθεί την πρωτολοίμωξη. Παρά την απουσία συμπτωματολογίας, ο ιός πολλαπλασιάζεται συνεχώς και προοδευτικά καταστρέφει κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Η περίοδος αυτή μπορεί να διαρκεί από μερικούς μήνες έως 10 ή και περισσότερα χρόνια. ⁵
 
3.Πρώτη εκδήλωση συμπτωμάτων
Οι πρώτες εκδηλώσεις της έκπτωσης του ανοσοποιητικού συστήματος είναι συνήθως ήπιες και περιλαμβάνουν λεμφαδενοπάθεια και δερματικά προβλήματα. ⁴
Συχνές εκδηλώσεις είναι η απώλεια βάρους, πυρετική κίνηση, νυχτερινή εφίδρωση και νευρολογικά συμπτώματα ¹
Καθώς η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος συνεχώς φθίνει, αρχίζει η εμφάνιση συστηματικών λοιμώξεων που μπορεί να προκαλούνται από μικρόβια, ιούς και μύκητες ¹

4.AIDS
Αν δεν χορηγηθεί αντιρετροϊκή αγωγή, ο ιός HIV συνεχίζει να είναι ενεργός και να καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα. H διάγνωση του AIDS τίθεται όταν, το ανοσοκατασταλμένο άτομο νοσήσει από απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις ή εμφανίσει νεοπλασίες. Ο μέσος χρόνος που απαιτείται από την πρωτολοίμωξη μέχρι το AIDS είναι 8 έως 10 χρόνια 1,3. Αν δεν χορηγηθεί θεραπεία, οι ασθενείς προοδευτικά εμφανίζουν απίσχανση και νευρολογικές επιπλοκές ^1&4 και τελικά καταλήγουν μέσα σε ένα χρονικό διάστημα περίπου 6 μηνών από τη διάγνωση του AIDS. ¹

Βιβλιογραφικές αναφορές
1. Fan H, Conner RF, Villarreal LP. Clinical manifestations of AIDS. In: The Biology of AIDS. 4th ed. London: Jones and Bartlett Publishers International; 2000:79-110.
2. Simon V, Ho DD, Abdool KQ. HIV/AIDS epidemiology, pathogenesis, prevention, and treatment. Lancet. 2006;368(9534):489-504.
3. Hogan CM, Hammer SM. Host determinants in HIV infection and disease. Part 1: cellular and humoral immune responses. Ann Intern Med. 2001;134(9 Pt 1):761-776.
4. Vergis EN, Mellors JW. Natural history of HIV-1 infection. Infect Dis Clin North Am. 2000;14(4):1-11.
5. Boswell SL, Fuller JD. Pathogenesis and natural history. In: HIV. Libman H, Makadon HJ eds. Philadelphia: American College of Physicians; 2000:21-44.